«Το δίλημμα ενώπιον των Τ/κ δεν ήταν ποτέ πιο ξεκάθαρο: Επιθυμούν ένα μέλλον σε μια επανενωμένη πατρίδα μαζί με τους Ε/κ σε ένα κράτος μέλος της Ε.Ε. ή ένα μέλλον με την Τουρκία με ό,τι αυτό θα συνεπάγεται; Επικίνδυνο το status quo για όλους τους Κυπρίους» (Νίκος Χριστοδουλίδης).

«Απόλυτες θέσεις, όπως μηδέν στρατός, μηδέν εγγυήσεις πριν καν την συμφωνία, ή από την πρώτη ημέρα της συμφωνίας, δεν είναι υποβοηθητικές για τη λύση του κυπριακού. Πρόκειται για μαξιμαλιστικές θέσεις» (Αβέρωφ Νεοφύτου).

«Το πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ (πλαίσιο Γκουτέρες) θα μπορούσε με καλή πίστη και πολιτική βούληση να οδηγήσει σε στρατηγική συμφωνία, που να δώσει αποφασιστική ώθηση στην προσπάθεια για λύση… Δεν υπάρχει βελούδινο διαζύγιο για την Κύπρο» (Ανδρέας Μαυρογιάννης).

Πέρα για πέρα σωστή η διαπίστωση του ΥΠΕΞ για την επικινδυνότητα του status quo για το σύνολο του κυπριακού λαού. Όμως πού ήσασταν όταν για χάρη προεκλογικών σκοπιμοτήτων ψηλώναμε τον πήχη των κόκκινων γραμμών αποφεύγοντας τη σύγκρουση με τον κάθε ανιστόρητο πολιτικάντη των προτάξεων και των μακροχρόνιων αγώνων; Τώρα που οι πλείστοι πείσθηκαν από όλους αυτούς, βολεύτηκαν, αγκάλιασαν τα τετελεσμένα και η διατήρηση του status quo τείνει να γίνει εθνικός στόχος, πώς μπορεί να ανατραπεί αυτή η τάση;

Έχει απόλυτο δίκαιο ο Αβέρωφ Νεοφύτου για το ότι τα «μηδέν» αποτελούν μαξιμαλιστικές θέσεις. Όμως πού ήσασταν όταν αυτές οι κόκκινες γραμμές σίγα σιγά γινόντουσαν βίωμα του καθενός από εμάς; Πού ήσασταν όταν ο κ. Κοτζιάς έλεγε ότι όσοι αποδέχονται έστω και 650 Τούρκους στρατιώτες μετά τη λύση, είναι ραγιάδες και εφιάλτες;

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ε/κ διαπραγματευτής πολύ σωστά μας προειδοποιεί για το ότι δεν μπορεί να υπάρξει λύση δυο κρατών με βελούδινο η όχι διαζύγιο. Πολύ σωστά ακόμα αναφέρει ότι το πλαίσιο Γκουτέρες μπορεί, με την απαραίτητη πολιτική βούληση, να οδηγήσει σε στρατηγική συμφωνία. Όμως πού ήσασταν όταν ο καθένας ερμήνευε το πλαίσιο του ΓΓ κατά το δοκούν ή καλύτερα κατά το πόσο εξυπηρετούσε ή όχι τους προεκλογικούς σχεδιασμούς; Πού ήσασταν όταν είχαμε αναγάγει το πλαίσιο του ΓΓ σε τάφο του Αγίου Νεοφύτου;

Σωστές δηλώσεις και ρεαλιστικές τοποθετήσεις. Τώρα αν είναι και χρονικά σωστές σίγουρα θα διαφανεί τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες. Αν όλα αυτά ήρθαν αργά και κατόπιν εορτής θα το γνωρίζουμε στο πολύ άμεσο μέλλον. Ελπίζω όλα αυτά να είναι μια ύστατη απόπειρα αποτροπής του μοιραίου. Διαφορετικά θα μπορούσαν να εκθλιφθούν σαν μια προσπάθεια απαλλαγής από τις ευθύνες για την καταστροφή που έρχεται ή ακόμα, κατά τη λαϊκή μας παροιμία, λόγια που τα λέμε στη νύφη για να τ’ ακούει η πεθερά.

Είναι καιρός να παραδεχτούμε αλήθειες και πραγματικότητες. Φύγαμε από το Crans Montana με τις αποσκευές μας γεμάτες επιτυχίες και κεκτημένα. Περιφανείς νίκες σε όλα τα επίπεδα. Γυρίσαμε πίσω, κάναμε εκλογές, κερδίσαμε, κάναμε τα ωραία μας, διακηρύξαμε τις «πατριωτικές κορώνες», δείξαμε στους ξένους και στην άλλη πλευρά ότι είμαστε μάγκες και άλλα πολλά. Ακόμα περάσαμε και τη φάση των κομματικών διεργασιών. Διασφαλίσαμε αξιώματα και ικανοποιήσαμε πολιτικές φιλοδοξίες. Μια περίοδος πραγματικής «πολιτικής διασκέδασης». Όμως όπως συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις, μετά το τέλος κάθε διασκέδασης έρχεται και η ώρα του λογαριασμού. Ένας λογαριασμός που είναι τόσο μεγάλος όσο τα «πανηγύρια» και το «γλέντι».

Την ώρα της μέθης για εξουσία δεν καταλαβαίναμε τίποτα. Η ηδονή της εξουσίας δεν μας άφηνε να δούμε τις πραγματικότητες με καθαρό μυαλό. Όταν μας έλεγε ο ΓΓ για περίοδο περισυλλογής νομίζαμε ότι είναι μια τυπική δήλωση και ότι αυτή η περίοδος θα κρατήσει άλλα 50 χρόνια. Όταν μιλούσε για έλλειψη πολιτικής βούλησης και από τις δύο πλευρές, λέγαμε ότι είναι πάγια τακτική του ΟΗΕ να κρατά ίσες αποστάσεις. Όταν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κατά τις συζητήσεις για ανανέωση της παρουσίας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, καλλιεργείτο ένα κλίμα δυσφορίας για το γεγονός ότι ήρθαν το 1964 για τρεις μήνες και έμειναν για 54 χρόνια, λέγαμε αφού πληρώνουμε και εμείς γιατί να φύγουν. Όταν ο διεθνής παράγοντας μας διεμήνυε ότι το κυπριακό δεν μπορεί να συνεχίσει με ατέρμονες διαδικασίες, εμείς επιμέναμε σε διαδικασίες ανοικτού τέλους.

Σίγουρα και οι τρεις δηλώσεις είναι προς την ορθή κατεύθυνση. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν εδώ που φτάσαμε υπάρχει πλέον κατεύθυνση. Μήπως η πορεία των εξελίξεων πήρε τον δρόμο της και είναι μη αναστρέψιμη;