Διασπάθιση δημόσιου χρήματος και λανθασμένος τρόπος χειρισμού των θεμάτων προσωπικού βλέπει μεταξύ άλλων η Ελεγκτική Υπηρεσία σε ειδική έκθεση με θέμα "Ελεγχος Εταιρείας Υδρογονανθράκων Κύπρου - 25.10.2013 μέχρι 31.12.2016

Αυτούσια η έκθεση...

Η Εταιρεία Υδρογονανθράκων Κύπρου (ΕΥΚ), όπως μετονομάστηκε στις 24.4.2014, συστάθηκε στις 3.10.2012 με την ονομασία Κρατική Εταιρεία Υδρογονανθράκων Κύπρου (ΚΡ.ΕΤ.Υ.Κ.) σύμφωνα με τον περί Εταιρειών Νόμο, κατόπιν Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.

Η ΕΥΚ αποτελεί εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με μετοχικό κεφάλαιο και έχει ως μοναδικό μέλος (μέτοχο) τον Υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού (ΕΕΒΤ), δια και εκ μέρους της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι ρόλοι και αρμοδιότητες της καθορίστηκαν στην Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 16.10.2003 και αφορούν κυρίως στην εμπορική διαχείριση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας που προέρχονται από τα Συμβόλαια Αναλογικού Καταμερισμού και Παραγωγής.

Στα πλαίσια των προνοιών των περί Υδρογονανθράκων (Αναζήτηση, Έρευνα και Εκμετάλλευση) Νόμων του 2007 έως 2015, καθώς επίσης των περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμων του 2014 έως (Αρ. 2) του 2016, η Ελεγκτική Υπηρεσία διεξήγαγε έλεγχο συμμόρφωσης για την περίοδο από 25.10.2013 μέχρι 31.12.2016. 

Τα σημαντικότερα ευρήματα του ελέγχου, αφορούν:

  • Μη λήψη των απαιτούμενων εγκρίσεων αναφορικά  με τους προϋπολογισμούς της ΕΥΚ.
  • Προσλήψεις προσωπικoύ και εφαρμογή νέων κλιμάκων μισθοδοσίας χωρίς τη λήψη της εκ των προτέρων έγκρισης του αρμόδιου Υπουργείου (ΕΕΒΤ), καθώς επίσης του Υπουργείου Οικονομικών.
  • Παραχώρηση της κρατικής χορηγίας από το Υπουργείο Οικονομικών στην ΕΥΚ χωρίς να ικανοποιείται σχετικός όρος σε Σημείωση των περί των Προϋπολογισμών του Κράτους Νόμων για μειώσεις των απολαβών του προσωπικού της ΕΥΚ, σύμφωνα με τους περί της Μείωσης των Απολαβών και των Συντάξεων των Αξιωματούχων, Εργοδοτουμένων και Συνταξιούχων της Κρατικής Υπηρεσίας και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμους του 2012 έως (Αρ. 2) του 2013.  

Η Υπηρεσία μας εξέφρασε την άποψη ότι ο τρόπος χειρισμού των θεμάτων προσωπικού είναι απαράδεκτος και οδηγεί σε συνεχιζόμενη διασπάθιση δημοσίου χρήματος. Εκφράσαμε την πρόθεσή μας, αφού λάβουμε τα σχόλια της ΕΥΚ, να εξετάσουμε το θέμα για να αποφασίσουμε κατά πόσο συντρέχουν λόγοι να υποβάλουμε σχετική εισήγηση στον Υπουργό ΕΕΒΤ για παραπομπή του θέματος στον Γενικό Εισαγγελέα για το ενδεχόμενο να αναζητηθούν από την Πρόεδρο και τα μέλη της ΕΥΚ αστικές ευθύνες για τυχόν ζημιά που υπέστη η ΕΥΚ εξ αιτίας των πράξεων ή παραλείψεων τους.

Ο έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων της ΕΥΚ για τα έτη 2014, 2015 και 2016 αποφασίστηκε από την Υπηρεσία μας όπως ανατεθεί σε ιδιωτικό ελεγκτικό οίκο, σύμφωνα με τις πρόνοιες των περί της Καταθέσεως Στοιχείων και Πληροφοριών στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας και στη Βουλή των Αντιπροσώπων Νόμων του 2002 έως (Αρ. 2) του 2016, ενώ για την περίοδο 3.10.2012 μέχρι 31.12.2013 έχει διενεργηθεί από ιδιωτικό ελεγκτικό οίκο, ο οποίος επιλέγηκε από την ΕΥΚ και εγκρίθηκε από την Υπηρεσία μας.

 

Α.      Σκοπός του ελέγχου και μεθοδολογία.               

  • Σκοπός του ελέγχου.

Ο έλεγχος διενεργήθηκε στα πλαίσια των προνοιών του άρθρου 16(5) των περί Υδρογονανθράκων (Αναζήτηση, Έρευνα και Εκμετάλλευση) Νόμων του 2007 έως 2015, καθώς επίσης του άρθρου 109(3) των περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμων του 2014 έως (Αρ. 2) του 2016. 

2.      Μεθοδολογία.

2.1    Σύμφωνα με το άρθρο 81(2) του περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου του 2014 (Ν.20(I)/2014), ο Γενικός Ελεγκτής διεξάγει τον εξωτερικό έλεγχο στη βάση διεθνών αναγνωρισμένων προτύπων ελέγχου που ο ίδιος αποφασίζει.

Όπως ρητά αναφέρεται στις Ελεγκτικές Οδηγίες που έχουν εκδοθεί από τον Γενικό Ελεγκτή, οι έλεγχοι της Ελεγκτικής Υπηρεσίας διεξάγονται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ISAs) που εκδίδονται από τη Διεθνή Ομοσπονδία Λογιστών (IFAC) και τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων (ISSAIs) που εκδίδει ο Οργανισμός Ανώτατων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων (INTOSAI), ο οποίος είναι ένας αυτόνομος, ανεξάρτητος, μη-πολιτικοποιημένος Οργανισμός, με ειδικό συμβουλευτικό καθεστώς προς το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο (ECOSOC) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. 

2.2    Τα ISSAIs διαχωρίζουν τους ελέγχους που διενεργούνται από τα Ανώτατα Ελεγκτικά Ιδρύματα σε τρεις κατηγορίες, τους οικονομικούς ελέγχους (“financial audit”), τους ελέγχους συμμόρφωσης (“compliance audit”) και τους διαχειριστικούς ελέγχους (“performance audit”).  Για τους ελέγχους αυτούς υπάρχει αριθμός ελεγκτικών προτύπων που είναι κοινά και αριθμός ελεγκτικών προτύπων που αφορούν ειδικά στην κάθε κατηγορία ελέγχου. 

Η διενέργεια του παρόντος ελέγχου διέπεται κυρίως από τις διατάξεις των πιο κάτω Προτύπων:

  • ISSAI 100  - Θεμελιώδεις Αρχές Ελέγχου για τον Δημόσιο Τομέα
  • ISSAI 200 – Θεμελιώδεις Αρχές Οικονομικού Ελέγχου
  • ISSAI 300 – Θεμελιώδεις Αρχές Διαχειριστικού Ελέγχου
  • ISSAI 400 – Θεμελιώδεις Αρχές Ελέγχου Συμμόρφωσης

2.3 Η λήψη των απαραίτητων, για τον έλεγχο, στοιχείων έγινε στη βάση των προνοιών του περί της Καταθέσεως Στοιχείων και Πληροφοριών στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας Νόμου, ο οποίος παρέχει σαφείς εξουσίες στον Γενικό Ελεγκτή να ζητά στοιχεία σε οποιαδήποτε μορφή, περιλαμβανομένης και της ηλεκτρονικής μορφής, επεξηγήσεις και πληροφορίες, γραπτές ή προφορικές, που κατά την κρίση του μπορούν να τον υποβοηθήσουν στην εκτέλεση του έργου του.

 

 

 

Β.      Ευρήματα 

Από τον έλεγχο της ΕΥΚ, έχουν προκύψει τα ακόλουθα θέματα:

1.      Υποβολή οικονομικών καταστάσεων και ετήσιας έκθεσης.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων 1 και 3 του άρθρου 109 των περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμων του 2014 έως (Αρ. 2) του 2016, η ΕΥΚ, ως κρατική επιχείρηση, πρέπει να υποβάλλει στον Υπουργό Οικονομικών, στον αρμόδιο Υπουργό (Υπουργό ΕΕΒΤ) και στον Γενικό Ελεγκτή για έλεγχο τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της εντός τεσσάρων μηνών, μετά το τέλος κάθε οικονομικού έτους. Η Υπηρεσία μας παρατήρησε ότι η ΕΥΚ, σε αντίθεση με τις πιο πάνω διατάξεις της νομοθεσίας, υπέβαλε με αρκετή καθυστέρηση για έλεγχο τις οικονομικές καταστάσεις και συγκεκριμένα, στις 6.10.2017 για το 2016 και στις 8.2.2017 για τα έτη 2015 και 2014.

Σύσταση: Οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει να ετοιμάζονται και να υποβάλλονται έγκαιρα για έλεγχο, έτσι ώστε να λαμβάνονται τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα σχετικά με τις οποιεσδήποτε αδυναμίες ή κενά που τυχόν θα παρατηρηθούν, και να παρέχεται το δικαίωμα ενημέρωσης, τόσο στη Βουλή, όσο και στους πολίτες, για τα πεπραγμένα της ΕΥΚ, η οποία σημειώνεται ότι χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Κράτος.

Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ στην απάντησή της τον Δεκέμβριο 2017 μάς ανέφερε ότι το ΔΣ αναγνωρίζει τις συστάσεις της Υπηρεσίας μας και ότι τα πιο πάνω ευρήματα δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον.

2.      Οικονομική κατάσταση.

(α)       Αποτελέσματα έτους.  Συνολικά, τα αποτελέσματα, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές οικονομικές καταστάσεις για τα έτη 2016, 2015 και 2014, και τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις για την περίοδο από 3.10.2012 μέχρι 31.12.2013 παρουσιάζονται στον πιο κάτω πίνακα:

 

2016

2015

2014

3.10.2012 -    31.12.2013

 

€ εκ.

€ εκ.

€ εκ.

€ εκ.

Έσοδα

0,0

2,1

1,7

0,0

Έξοδα

(1,8)

(0,7)

(0,5)

(0,7)

Κέρδος/(Ζημιά)

(1,8)

1,4

1,2

(0,7)

(β)     Έσοδα. Τα έσοδα της ΕΥΚ προέρχονται από κρατική χορηγία η οποία, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές οικονομικές καταστάσεις για τα έτη 2015 και 2014, ανήλθε σε €2.132.000 και €1.656.320, αντίστοιχα, ενώ για την περίοδο από 3.10.2012 μέχρι 31.12.2013, σύμφωνα με τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις, δεν είχε παραχωρηθεί κρατική χορηγία. Κατά την εν λόγω περίοδο η λειτουργία της ΕΥΚ χρηματοδοτήθηκε από δάνειο ύψους €900.000. Σημειώνεται επίσης ότι το 2016, αφού λήφθηκαν υπόψη τα συσσωρευθέντα πλεονάσματα, δεν παραχωρήθηκε στην ΕΥΚ κρατική χορηγία.

(γ)     Έξοδα. Μέρος των εξόδων της ΕΥΚ αφορά στο κόστος προσωπικού (συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου), το οποίο ανήλθε, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές οικονομικές καταστάσεις για τα έτη 2016, 2015 και 2014 και τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις για την περίοδο από 3.10.2012 μέχρι 31.12.2013, σε €638.281, €271.097, €103.349 και €475.859,  αντίστοιχα.

 

3.      Εταιρική διακυβέρνηση και οικονομική παρακολούθηση των κρατικών επιχειρήσεων. 

Σύμφωνα με το άρθρο 106(1) του περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου του 2014 (20(Ι)/2014), «η εταιρική διακυβέρνηση και η οικονομική παρακολούθηση των κρατικών επιχειρήσεων που λειτουργούν σε τοπικό ή κεντρικό επίπεδο, ρυθμίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις σχετικού νόμου και κανονισμών  εκδιδόμενων δυνάμει αυτού».

Όπως πληροφορηθήκαμε, προς ικανοποίηση των πιο πάνω προνοιών, στις 18.4.2015 κατατέθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, νομοσχέδιο με τίτλο «ο περί Δημόσιων Οργανισμών και Κρατικών Επιχειρήσεων Νόμος του 2015», η ψήφιση του οποίου εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Νομικών και Οικονομικών και Προϋπολογισμού.

Η εν λόγω εκκρεμότητα δεν βοηθά προς την κατεύθυνση απάμβλυνσης των σοβαρών προβλημάτων που παρατηρούνται στη λειτουργία της ΕΥΚ, τα οποία αφορούν κυρίως στην έλλειψη θεσμικού πλαισίου, αναφορικά με θέματα προσωπικού όπως η πρόσληψη προσωπικού, η μισθοδοσία του, καθώς επίσης θέματα προϋπολογισμού κ.ά.

Σύσταση: Η Υπηρεσία μας εισηγήθηκε όπως, μέχρι την έκδοση της πιο πάνω νομοθεσίας, ετοιμαστούν και εγκριθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) της ΕΥΚ εσωτερικές οδηγίες που να διέπουν τη λειτουργία της, όπως συνοπτική περιγραφή της διαδικασίας προσλήψεων, προαγωγών και αξιολόγησης προσωπικού, της διαδικασίας ετοιμασίας, έγκρισης και εκτέλεσης του προϋπολογισμού, της διαδικασίας πληρωμών, της διαδικασίας παραχώρησης επιδομάτων οδοιπορικών εσωτερικού κ.α. Οι εν λόγω οδηγίες, στον βαθμό που αφορούν σε οικονομικά θέματα, θα πρέπει να τύχουν και της έγκρισης του Υπουργείου ΕΕΒΤ και του Υπουργείου Οικονομικών, δεδομένου ότι το Κράτος χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου τη λειτουργία της ΕΥΚ.

Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι το ΔΣ έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασίες για την ετοιμασία εσωτερικών οδηγιών και διαδικασιών αναφορικά με θέματα που άπτονται της εταιρικής διακυβέρνησης (π.χ. θέματα προσωπικού και προϋπολογισμού).

4.      Έγκριση προϋπολογισμού.

Η Υπηρεσία μας παρατήρησε ότι δεν λήφθηκαν οι πιο κάτω απαιτούμενες εγκρίσεις αναφορικά με τους προϋπολογισμούς της ΕΥΚ για τα έτη 2016, 2015 και 2014.

  • Οι προϋπολογισμοί της ΕΥΚ για τα έτη 2016, 2015 και 2014 δεν φαίνεται να τέθηκαν ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης (Υπουργός ΕΕΒΤ) για έγκριση.
  • Δεν υπάρχει ένδειξη για έγκριση του προϋπολογισμού για τα έτη 2014 και 2015 από το Υπουργείο Οικονομικών.
  • Οι προϋπολογισμοί της ΕΥΚ για τα έτη 2016, 2015 και 2014 δεν εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, όπως διαλαμβάνεται στην Απόφασή του ημερ. 16.10.2013, σύμφωνα με την οποία η ΕΥΚ, ενεργώντας στη βάση κατευθυντήριων γραμμών του Υπουργικού Συμβουλίου καταρτίζει ετήσιο προϋπολογισμό για έκαστο οικονομικό έτος, τον οποίο θέτει ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου για την έγκρισή του, τουλάχιστον 3 μήνες πριν την έναρξη του οικονομικού έτους, το οποίο αφορά στον εν λόγω προϋπολογισμό.

Αναφέρεται σχετικά ότι, σύμφωνα με τον Κανονισμό 22 του Καταστατικού της ΕΥΚ, ο ετήσιος προϋπολογισμός τίθεται ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης για την έγκρισή της, τουλάχιστον 3 μήνες πριν την έναρξη του οικονομικού έτους, ενώ, σύμφωνα με τον Κανονισμό 14Α, η υιοθέτηση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΥΚ απαιτεί την  προηγούμενη έγκριση της Γενικής Συνέλευσης.

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών, στον οποίο κοινοποιήθηκαν τα ευρήματα της Υπηρεσίας μας, σε επιστολή του στις 21.12.2017, μας ανέφερε ότι, εκ παραδρομής, δεν στάλθηκε στην ΕΥΚ επιστολή σχετικά με την έγκριση του προϋπολογισμού. Όπως περαιτέρω σημείωσε, ένδειξη για την έγκριση του προϋπολογισμού από τον Υπουργό Οικονομικών υπάρχει σε σχετικά σημειώματα.

Σύσταση: Η ΕΥΚ θα πρέπει αρχικά να υποβάλλει τον προϋπολογισμό της στον Υπουργό ΕΕΒΤ, ο οποίος αποτελεί τον αποκλειστικό μέτοχο της εταιρείας. Ακολούθως, ο προϋπολογισμός θα πρέπει να προωθείται στο Υπουργείο Οικονομικών και στο Υπουργικό Συμβούλιο για λήψη των απαραίτητων εγκρίσεων.

5.      Προσωπικό. 

(α)     Γενικά.  Το προσωπικό που απασχολείτο στην ΕΥΚ στις 31.12.2016, καθώς επίσης στοιχεία, αναφορικά με το καθεστώς απασχόλησης και τις απολαβές του, παρατίθεται στον πίνακα που ακολουθεί:

Τίτλος θέσης

Έτος Τερματισμού Απασχόλησης

Ετήσιος

Μισθός βάσει Συμφωνίας Εργοδότησης

Κλίμακα Μισθοδοσίας και νέος ετήσιος μισθός από 1.6.2017

 

 

 

Γενικός Διευθυντής

Σημ.1

180.000

Α / €180.000

Διευθυντής

Σημ.2

135.000

Β / €145.000

Γεωφυσικός

65ο

58.000

D / €62.000

Εμπορικός Αναλυτής

65ο

50.000

C / €65.000

Μηχανικός Έργων

65ο

48.000

D / €52.000

Μηχανικός Έργων

65ο

40.000

D / €49.000

Μηχανικός Έργων

65ο

28.600

E / €35.000

Γεωλόγος

65ο

37.000

Σημ. 3

Project Service Officer

65ο

28.600

Ε / €32.000

Συντονιστής Γραφείου

65ο

19.500

G / €21.500

Καθαρίστρια

65ο

    -

Η / €8,33/ώρα

Σημ.1: Συμβόλαιο 3ετούς διάρκειας με δυνατότητα επέκτασής του για περίοδο πέραν των 3 ετών.

Σημ.2: Συμβόλαιο 2ετούς διάρκειας, το οποίο ανανεώθηκε  με Απόφαση του ΔΣ στις 4.5.2017 για ακόμα 3 έτη, με αύξηση του ετήσιου μισθού σε € 145.000 και περίληψη πρόνοιας στο συμβόλαιο για ετήσια μη δεσμευτική αναθεώρηση του μισθού.

Σημ.3: Αποχώρησε πριν την εφαρμογή των μισθολογικών κλιμάκων.

(β)     Προσλήψεις προσωπικού.

(i)      Κατά το χρονικό διάστημα 2014-2016, η ΕΥΚ προχώρησε σε προσλήψεις προσωπικού, χωρίς τη λήψη της εκ των προτέρων έγκρισης του αρμόδιου Υπουργείου (ΥΕΕΒΤ), καθώς επίσης του Υπουργείου Οικονομικών, από το οποίο χρηματοδοτούνται πλήρως οι δαπάνες της ΕΥΚ. Η εν λόγω έγκριση θα έπρεπε να αφορά και στο ύψος των ετήσιων απολαβών του προσωπικού και γενικά στους όρους απασχόλησής του.

          Η Υπηρεσία μας θεωρεί απαράδεκτη την πρακτική μια κρατική επιχείρηση που χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Κράτος, όπως είναι η ΕΥΚ, να δεσμεύει το Κράτος για χρόνια με ανελαστικές δαπάνες χωρίς την προηγούμενη έγκρισή του.

          Καθόσον αφορά στο θέμα της αναγκαιότητας λήψης εκ των προτέρων έγκρισης από το Υπουργείο ΕΕΒΤ και το Υπουργείο Οικονομικών, η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι καλύπτεται από τη γενική ενημέρωση που γίνεται μέσω των ετήσιων προϋπολογισμών της ΕΥΚ.  Όπως περαιτέρω μας ανέφερε, έγκειται στο ΔΣ της ΕΥΚ και αποτελεί αρμοδιότητα του, ως ΔΣ ιδιωτικού δικαίου εταιρείας, να ορίζει τους όρους εργασίας του προσωπικού της εταιρείας.

          Η Υπηρεσία μας διευκρινίζει ότι όντως η πρόσληψη και ο καθορισμός των όρων απασχόλησης του προσωπικού αποτελεί αρμοδιότητα του ΔΣ της ΕΥΚ, δεδομένου ότι η ΕΥΚ είναι εταιρεία ιδιωτικού δικαίου. Ωστόσο, δεν συμφωνεί ότι η συμπερίληψη του προσωπικού στους προϋπολογισμούς της ΕΥΚ θεωρείται ότι αποτελεί από μόνη της λήψη ικανοποιητικής έγκρισης από το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς στους προϋπολογισμούς (α) δεν καθορίζονται καθόλου οι όροι απασχόλησης, (β) οι σχετικές δαπάνες καθορίζονται ανά κατηγορία προσωπικού και όχι ανά υπάλληλο και (γ) καθορίζονται οι δαπάνες του έτους και όχι οι ετήσιες απολαβές (μπορεί να διαφέρουν στο πρώτο και τελευταίο έτος εργοδότησης).

          Επίσης, ως συνήθης και ενδεικνυόμενη διαδικασία, θα πρέπει οι σχετικές εγκρίσεις να λαμβάνονται από τα αρμόδια Υπουργεία πριν τη συμπερίληψη των απαιτούμενων πιστώσεων στον προϋπολογισμό.

          Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών στην επιστολή του ημερ. 21.12.2017, συμφώνησε με τις πιο πάνω εισηγήσεις της Υπηρεσίας μας, και μας ανέφερε ότι, το θέμα θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.                

(ii)     Καθόσον αφορά στις πληρωθείσες θέσεις, ετοιμάστηκαν και εγκρίθηκαν από το ΔΣ σχέδια υπηρεσίας, στα οποία, ωστόσο, δεν περιλαμβάνονται οι ετήσιες απολαβές και γενικά οι όροι εργασίας κάθε θέσης, στοιχεία τα οποία αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της ΕΥΚ και του ατόμου, το οποίο τελικά επιλέγεται για πρόσληψη.

(iii)    Η όλη διαδικασία που ακολουθήθηκε για την πρόσληψη του προσωπικού δεν είχε καθοριστεί και τύχει της εκ των προτέρων έγκρισης του ΔΣ της ΕΥΚ, αλλά μόνο πριν από κάθε στάδιο.

          Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς πληροφόρησε ότι η ΕΥΚ βρίσκεται στη διαδικασία συγγραφής των διαδικασιών αναφορικά με την πρόσληψη και τους όρους εργασίας του ανθρώπινου δυναμικού της ΕΥΚ.

(iv)    Καθόσον αφορά στη θέση Μηχανικού Έργου, η οποία πληρώθηκε το 2016, σημειώνεται ότι στον προϋπολογισμό του 2016 προνοούνταν πιστώσεις για ετήσιες απολαβές ύψους €42.000, ενώ τελικά, σύμφωνα με το  συμβόλαιο που υπογράφηκε, οι ετήσιες απολαβές για την εν λόγω θέση ανέρχονται σε €48.000.

          Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι ένας προϋπολογισμός παρουσιάζει ενδεικτικά τα έσοδα και τις δαπάνες μιας εταιρείας και ότι δεν είναι απαγορευτικό  η οποιαδήποτε δαπάνη να ξεπεράσει σε λογικά πλαίσια το ποσό που αναφέρεται στον προϋπολογισμό.

          Η Υπηρεσία μας, συμφωνεί με τη θέση ότι ο προϋπολογισμός της ΕΥΚ, ως εταιρεία ιδιωτικού δικαίου, είναι ενδεικτικός, αλλά υπογραμμίζει ότι ο προϋπολογισμός της έχει άμεση συσχέτιση με τη χορηγία που καταβάλλεται στην ΕΥΚ από το Υπουργείο Οικονομικών, η οποία δεν μπορεί εκ του Νόμου να αυξηθεί ούτε κατά ένα ευρώ. Η εν λόγω περίπτωση, καθώς και η τοποθέτηση της Προέδρου ότι ο προϋπολογισμός είναι ενδεικτικός ενισχύει τη θέση της Υπηρεσίας μας στο σημείο (i) πιο πάνω, ότι η συμπερίληψη του προσωπικού στους προϋπολογισμούς της ΕΥΚ δεν μπορεί να θεωρείται ότι αποτελεί από μόνη της λήψη ικανοποιητικής έγκρισης από το Υπουργείο Οικονομικών.

(γ)     Νέες Μισθολογικές Κλίμακες προσωπικού. Σε συνεδρία του ΔΣ της ΕΥΚ στις 16.3.2017, παρουσιάστηκε από τον Διευθυντή της ΕΥΚ πίνακας με προτεινόμενες αναπροσαρμογές σχετικά με την εφαρμογή νέων μισθολογικών κλιμάκων για το προσωπικό.  To ΔΣ αποφάσισε να ζητήσει από τον Διευθυντή να παρουσιάσει λεπτομερή αξιολόγηση και αιτιολόγηση μισθολογικής κλίμακας για κάθε υπάλληλο ξεχωριστά.  Μετά την παρουσίαση, σε συνεδρία του ΔΣ στις 4.5.2017, της εν λόγω αξιολόγησης του προσωπικού, το ΔΣ ενέκρινε την εφαρμογή των προτεινόμενων αλλαγών.

Σημειώνεται ότι,  βάση για τον καθορισμό των νέων κλιμάκων αποτέλεσε ο Οδηγός «Hays Oil & Gas Global Salary Guide» για το 2016, ο οποίος ετοιμάστηκε κατόπιν έρευνας, στην οποία έλαβαν μέρος περίπου 28.000 άτομα και 4.000 εργοδότες από 178 χώρες.  Από τον αριθμό των εταιρειών που έλαβαν μέρος στην έρευνα, το 36% εργοδοτούσε πάνω από 5.000 υπαλλήλους,  το 20% 1.001 – 5.000 υπαλλήλους,  το 11% 501 – 1.000,  το 10% 251 – 500,  το 10% 101 – 250 και το 13% εργοδοτούσε λιγότερους από 100 υπαλλήλους.  Από τα άτομα που έλαβαν μέρος στην έρευνα, 6.700 είναι τοποθετημένα στην Ασία, 4.700 στην Αφρική, 4.700 στη Μέση Ανατολή, 4.700 στη Βόρεια Αμερική, 3.900 στην Ευρώπη, 1.100 στην Αυστραλασία, 1.100 στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών και 1.100 στη Νότια Αμερική.

Για τον καθορισμό των κατώτατων και ανώτατων ορίων για τις κλίμακες Α έως F χρησιμοποιήθηκαν οι παγκόσμιοι μέσοι μισθοί (globally averaged salaries) ανά ειδικότητα (discipline) και ανά είδος εταιρείας (company type), οι οποίοι αναφέρονται στον πιο πάνω Οδηγό, ως ακολούθως:

  • Για τις θέσεις του Γενικού Διευθυντή και του Διευθυντή (κλίμακες Α και Β) χρησιμοποιήθηκαν οι μέσοι ετήσιοι μισθοί ανά είδος εταιρείας και συγκεκριμένα οι μισθοί που λαμβάνουν οι Γενικοί Διευθυντές και Διευθυντές εταιρειών που λειτουργούν ως Operators, καθώς επίσης οι μισθοί που λαμβάνουν οι Γενικοί Διευθυντές και Διευθυντές των μεγαλύτερων εταιρειών της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου όπως η BP plc, η Chevron Corporation, η ExxonMobil Corporation, η Royal Dutch Shell plc και η Total SA.
  • Για τις κλίμακες του υπόλοιπου προσωπικού (κλίμακες C έως F) χρησιμοποιήθηκαν οι μέσοι ετήσιοι μισθοί ανά ειδικότητα.

Στη συνέχεια, τα κατώτατα και ανώτατα όρια των κλιμάκων για την ΕΥΚ αναπροσαρμόστηκαν, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί:

Κλίμακα

Όρια βάσει Οδηγού (€000)

Αναπροσαρμοσμένα

Όρια (€000)

A

198 - 201

135 - 201

B

104 - 120

85 - 183

C

76 - 98

65 - 116

D

53 - 76

49 - 87

E

35 - 63

32 - 67

F

25 - 41

25 - 44

Σημειώνεται ότι όσον αφορά στις θέσεις του γραμματειακού προσωπικού και της καθαρίστριας (κλίμακες G και H) χρησιμοποιήθηκαν οι τιμές της επιτόπιας αγοράς. 

Η Υπηρεσία μας εξέφρασε την άποψη ότι, πριν την εφαρμογή των νέων μισθολογικών κλιμάκων, θα έπρεπε να είχε εξασφαλιστεί η έγκριση του αρμόδιου Υπουργείου και μοναδικού μετόχου της ΕΥΚ (Υπουργείο ΕΕΒΤ), καθώς επίσης του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου την ΕΥΚ μέσω κρατικής χορηγίας.

Σύσταση: Θεωρούμε ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε για τον καθορισμό των μισθολογικών κλιμάκων θα πρέπει να προωθηθεί στα πιο πάνω Υπουργεία με σκοπό την εξέταση του θέματος και τη λήψη σχετικής έγκρισης. Η Υπηρεσία μας θεωρεί ότι κατά την εξέταση αυτή, προσοχή θα πρέπει να δοθεί από τα εν λόγω Υπουργεία στα δεδομένα του Οδηγού και κατά πόσον αυτά είναι συγκρίσιμα με τα πραγματικά δεδομένα της ΕΥΚ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΥΚ αποτελεί μια νεοσύστατη και μικρή σχετικά εταιρεία στην Κύπρο που ασκεί – τουλάχιστον προς το παρόν – μόνο δραστηριότητες που σχετίζονται με την εμπορική διαχείριση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της Δημοκρατίας. Είναι σημαντικό ότι η ΕΥΚ εργοδοτεί σήμερα λιγότερα από 15 άτομα, ενώ οι μισθολογικές κλίμακες του Οδηγού προέκυψαν από δείγμα εταιρειών που στη συντριπτική πλειονότητα αποτελούν πολύ μεγάλες εταιρείες.

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών στην επιστολή του ημερ. 21.12.2017, συμφώνησε με τις πιο πάνω εισηγήσεις της Υπηρεσίας μας, και μας ανέφερε ότι, το θέμα θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.

(δ)     Συμβόλαιο εργασίας του Διευθυντή της ΕΥΚ. Το ΔΣ της ΕΥΚ στη συνεδρία του στις 4.5.2017 αποφάσισε την επέκταση του συμβολαίου του Διευθυντή της ΕΥΚ για 3 ακόμα έτη, αύξηση του ετήσιου μισθού του από €135.000 σε €145.000 και περίληψη πρόνοιας στο συμβόλαιό του για ετήσια μη δεσμευτική αναθεώρηση του μισθού, χωρίς επίσης τη λήψη των απαιτούμενων εγκρίσεων από το αρμόδιο Υπουργείο (ΥΕΕΒΤ) και το Υπουργείο Οικονομικών.

Σύσταση: Για την πρόσληψη προσωπικού, τους όρους απασχόλησής του, καθώς επίσης για την παραχώρηση μισθολογικών αυξήσεων θα πρέπει να εξασφαλίζονται εκ των προτέρων οι απαραίτητες εγκρίσεις από τα Υπουργεία ΕΕΒΤ και Οικονομικών.

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών στην επιστολή του ημερ. 21.12.2017, συμφώνησε με τις πιο πάνω εισηγήσεις της Υπηρεσίας μας, και μας ανέφερε ότι, το θέμα θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.

Καθόσον αφορά στα θέματα (γ) και (δ) πιο πάνω, η ΕΥΚ, σύμφωνα με την απάντηση της Προέδρου του ΔΣ, θεωρεί ότι, εφόσον ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΥΚ, ο οποίος περιλαμβάνει τα στοιχεία μισθοδοσίας και την πρόνοια αυξήσεων, εγκρίνεται από το Υπουργείο Οικονομικών, δεν χρειάζονται περαιτέρω εγκρίσεις.  Όπως επίσης σημειώνεται, πρόκειται για ιδιωτικού δικαίου εταιρεία και στη σύστασή της δεν υπάρχει καμιά αναφορά περί υποχρέωσης της εταιρείας μέσω κάποιας άλλης νομοθεσίας στην οποία εμπίπτει και η ΕΥΚ.

Η Υπηρεσία μας, ως εξηγήθηκε πιο πάνω, δεν συμφωνεί με την πιο πάνω θέση της ΕΥΚ και θεωρεί αυτονόητο ότι τον πρώτο λόγο θα πρέπει να τον έχει ο χρηματοδότης οποιασδήποτε πρόσληψης ή παραχώρησης αυξήσεων, δηλαδή το Υπουργείο Οικονομικών. Σε αντίθετη περίπτωση, το ΔΣ της ΕΥΚ ενδεχομένως να θέσει την ΕΥΚ σε κίνδυνο εάν τη δεσμεύσει σε οικονομικές υποχρεώσεις που το Υπουργείο Οικονομικών μπορεί να αδυνατεί να ικανοποιήσει.

 

 

(ε)     Εφαρμογή των περί της Μείωσης των Απολαβών και των Συντάξεων των Αξιωματούχων, Εργοδοτουμένων και Συνταξιούχων της Κρατικής Υπηρεσίας και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμων του 2012 έως (Αρ. 2) του 2013. Το Υπουργείο Οικονομικών, θα έπρεπε προτού παραχωρήσει την χορηγία προς την ΕΥΚ για τα έτη 2014, 2015 και 2017 να προβεί σε διερεύνηση για διαπίστωση κατά πόσον ικανοποιείτο ο όρος που είχε τεθεί σε σχετική Σημείωση των περί των Προϋπολογισμών του Κράτους Νόμων για τα πιο πάνω έτη, σύμφωνα με τον οποίο, για τα νομικά πρόσωπα, οργανισμούς ή ιδρύματα που παρατίθενται στη Σημείωση, μεταξύ των οποίων και η ΕΥΚ, η κρατική χορηγία παραχωρείται, υπό τον όρο ότι, στους καθ΄ οποιονδήποτε τρόπο υπηρετούντες σε μόνιμη ή έκτακτη βάση στους εν λόγω οργανισμούς, τυγχάνουν εφαρμογής τηρουμένων των αναλογιών οι μειώσεις απολαβών σύμφωνα με τις πρόνοιες των εν λόγω Νόμων.

Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι η ΕΥΚ δεν έχει υποχρέωση να προβεί σε μειώσεις των απολαβών των εργοδοτουμένων της δυνάμει του πιο πάνω Νόμου, λόγω του ότι οι πρόνοιες και οι ερμηνευτικές διατάξεις του δεν καλύπτουν την ΕΥΚ.

Η Υπηρεσία μας συμφωνεί ότι η ΕΥΚ δεν εμπίπτει στην ερμηνεία του πιο πάνω Νόμου που αφορά μειώσεις απολαβών, επισημαίνει ωστόσο την ύπαρξη της Σημείωσης, για την οποία γίνεται αναφορά πιο πάνω, στους Προϋπολογισμούς του Κράτους, η οποία είναι νομικά δεσμευτική για το Υπουργείο Οικονομικών.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας για το ίδιο θέμα, αναφορικά με παρόμοιο Οργανισμό, ο οποίος αποτελεί ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με μοναδικό μέτοχο την Κυπριακή Δημοκρατία, το θέμα που εγείρεται, είναι το γεγονός ότι η εργοδότηση των υπαλλήλων του οργανισμού ρυθμίζεται με συμβάσεις με συγκεκριμένους όρους εργοδότησης συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής τους, θέματα που εντάσσονται στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου και ότι έρχεται μεταγενέστερα ένας Νόμος να ρυθμίσει όρους μιας σύμβασης εργοδότησης που ενδεχόμενα να προϋπήρχαν του νόμου.  Όπως σχετικά αναφέρεται, για να τροποποιηθούν οι όροι μιας σύμβασης, θα πρέπει να υπάρχει συμφωνία των δύο συμβαλλομένων, του εργοδότη και του εργοδοτούμενου.  Για να είναι επομένως νόμιμη η μείωση των απολαβών των υπαλλήλων θα πρέπει να εξασφαλιστεί η οικειοθελής αποδοχή της τροποποίησης των όρων της σύμβασής τους που αφορούν στην αμοιβή τους, αφού τους επεξηγηθεί ότι σε αντίθετη περίπτωση ο Οργανισμός θα απολέσει την κρατική χορηγία. Το θέμα επομένως, όπως αναφέρεται στη γνωμάτευση, θα πρέπει να επιλυθεί με την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ του Οργανισμού και των υπαλλήλων του. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση, σχεδόν όλοι οι υπάλληλοι της ΕΥΚ προσλήφθηκαν μετά που για πρώτη φορά (2012) ψηφίστηκε η σχετική πρόνοια στους Προϋπολογισμούς του Κράτους. Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Οικονομικών όφειλε να εφαρμόσει τη σχετική πρόνοια ως προϋπόθεση για την παραχώρηση της κρατικής χορηγίας.

Σύσταση: Το Υπουργείο Οικονομικών πριν την παραχώρηση της κρατικής χορηγίας προς την ΕΥΚ, θα πρέπει υποχρεωτικά να βεβαιώνεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των περί Προϋπολογισμών του Κράτους Νόμων, ότι τυγχάνουν εφαρμογής από την ΕΥΚ, τηρουμένων των αναλογιών, οι πρόνοιες της πιο πάνω νομοθεσίας αναφορικά με τη μείωση των απολαβών των εργοδοτουμένων.

(στ)     Ωφελήματα Προσωπικού. Στο προσωπικό της ΕΥΚ, η οποία, όπως αναφέρθηκε και σε παράγραφο πιο πάνω, χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Κράτος, παραχωρείται, με βάση τις συμβάσεις εργασίας που υπογράφηκαν, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μέσω ιδιωτικής ασφαλιστικής εταιρείας, η οποία επιβαρύνει εξ ολοκλήρου την ΕΥΚ, χωρίς συνεισφορά των υπαλλήλων, ενώ στον δημόσιο τομέα αποκόπτεται, με βάση τις διατάξεις των περί Κυβερνητικών Ιατρικών Ιδρυμάτων και Υπηρεσιών Γενικών (Τροποποιητικών) Κανονισμών του 2013 (Κ.Δ.Π. 143/2013), ποσοστό 1,5% επί των ακαθάριστων απολαβών των υπαλλήλων.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τις συμφωνίες εργοδότησης του Γενικού Διευθυντή και του Διευθυντή της ΕΥΚ, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη παρέχεται και στις συζύγους τους καθώς επίσης στα παιδιά του Διευθυντή.

Σύσταση: Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Οργανισμός χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Κράτος, θεωρούμε ότι θα πρέπει να τύχουν εφαρμογής, κατ΄ αναλογία, οι πιο πάνω Κανονισμοί.

Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι, επειδή η ΕΥΚ δεν παρέχει άλλα ωφελήματα στους εργοδοτούμενους της, κρίνει αποδεκτό να αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το εν λόγω ωφέλημα.

Η Υπηρεσία μας δεν συμφωνεί με την πιο πάνω θέση της Προέδρου του ΔΣ της ΕΥΚ.

(ζ)     Η Υπηρεσία μας εξέφρασε την άποψη ότι ο τρόπος χειρισμού των θεμάτων προσωπικού είναι απαράδεκτος και οδηγεί σε συνεχιζόμενη διασπάθιση δημοσίου χρήματος. Στο σύγγραμμα του κ. Μιλτιάδη Μιλτιάδους «Οι ασκούντες επιχείρηση οργανισμοί δημοσίου δικαίου» αναφέρεται ότι τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου ενός ημικρατικού οργανισμού έχουν ευθύνη για τις πράξεις τους κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους και η ευθύνη τους μπορεί να είναι ποινική ή αστική. Όσον αφορά στην αστική ευθύνη, στο σύγγραμμα εξηγείται ότι αυτή μπορεί να προκύπτει από ευθύνες των μελών έναντι του ίδιου του Οργανισμού, όπως το καθήκον για επίδειξη δεξιότητας και επιμέλειας για το οποίο τα παραδείγματα που παρατίθενται περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις άφρονες επενδύσεις, την παραγνώριση επαγγελματικών συμβουλών, τις μη εξουσιοδοτημένες πληρωμές, τη συσσώρευση επισφαλών χρεών κλπ.  Όπως εξηγείται, σε τέτοιες περιπτώσεις αστικής ευθύνης, ο Οργανισμός έχει δικαίωμα να καταχωρήσει αγωγή εναντίον του αμελούς μέλους του διοικητικού συμβουλίου για να επιδιώξει αποζημίωση.  Θεωρώντας ότι ανάλογα θέματα προκύπτουν σε περίπτωση κρατικών επιχειρήσεων, εκφράσαμε την πρόθεσή μας, αφού λάβουμε τα σχόλια της ΕΥΚ, να εξετάσουμε το θέμα για να αποφασίσουμε κατά πόσο συντρέχουν λόγοι να υποβάλουμε σχετική εισήγηση στον Υπουργό ΕΕΒΤ για παραπομπή του θέματος στον Γενικό Εισαγγελέα για το ενδεχόμενο να αναζητηθούν από την Πρόεδρο και τα μέλη της ΕΥΚ αστικές ευθύνες για τυχόν ζημιά που υπέστη η ΕΥΚ εξ αιτίας των πράξεων ή παραλείψεων τους.

Η Πρόεδρος του ΔΣ της ΕΥΚ μάς ανέφερε ότι τα Μέλη του ΔΣ έχουν πλήρη γνώση της σοβαρότητας των αρμοδιοτήτων που τους ανατέθηκαν, ως εκ τούτου εργάστηκαν μεθοδικά, με πλήρη διαφάνεια και ακολουθούν διαδικασίες, οι οποίες στοχεύουν στη βέλτιστη διαχείριση της ΕΥΚ.