Οι νέοι είναι τα θύματα της ανεργίας αλλά και της κρίσης γενικότερα. Αυτό αποτυπώνεται και στη χώρα μας, όπου η κρίση στην Κυπριακή οικονομία πλήττει ιδιαίτερα τη νεολαία. 

Αυτοί που υποφέρουν περισσότερο από την οικονομική κρίση είναι οι νέοι άνθρωποι, ηλικίας 18-35 ετών. Η ανεργία στους νέους αγγίζει το 35% για το 2017, κάτι που σημαίνει ότι το μέλλον είναι παντελώς αβέβαιο και απαισιόδοξο.

Η οικονομική κρίση φαίνεται να τους απασχολεί ιδιαίτερα γιατί ενώ στο παρελθόν ποτέ δεν ήταν θέμα για συζήτηση στις παρέες τους σήμερα αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα θέματα .

Το τραγικό είναι ότι αρκετοί νέοι, ενώ κοπίασαν για να εξασφαλίσουν μία θέση στο Πανεπιστήμιο βρίσκονται σε δυσκολία στο να κάνουν το όνειρο τους πραγματικότητα λόγω οικονομικών δυσκολιών της οικογένειας. Αρκετά είναι τα περιστατικά όπου λαμπρά μυαλά αναγκάζονται να μην σπουδάσουν ή να διακόψουν σπουδές τους λόγω οικονομικών δυσκολιών.

Ο κόσμος και οι νέοι μας θεωρούν συνήθως το κράτος τον μοναδικό φορέα δωρεάν παιδείας. Η πραγματικότητα μας διαψεύδει. Κληροδοτήματα, ιδρύματα, ξένες κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί έχουν τη δική τους συμμετοχή σε αυτό που καλείται δωρεάν παιδεία. Και μιλάμε κυρίως για την τριτοβάθμια και τη μεταπτυχιακή εκπαίδευση. Υποτροφίες δίνονται κάθε χρόνο σε προπτυχιακούς/μεταπτυχιακούς φοιτητές από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς.

Οι καλές επιδόσεις, η οικονομική κατάσταση, αλλά και άλλοι παράμετροι, οδηγούν στην απονομή της υποτροφίας. Μιας υποτροφίας που μπορεί να διατίθεται και λόγω άγνοιας να μην υπάρχει ενδιαφερόμενος να τη διεκδικήσει.

Κάθε χρόνο ανακοινώνονται στη χώρα μας δεκάδες εκατοντάδες υποτροφίες για μαθητές, φοιτητές, πτυχιούχους και μεταπτυχιακούς. Επειδή, όμως, δεν υπάρχει κεντρικός οργανισμός που να συγκεντρώνει τις υποτροφίες και να τις θέτει σε γνώση των ενδιαφερομένων, συνήθως, ευνοούνται όσοι έχουν φροντίσει από μόνοι τους να αναζητήσουν πληροφορίες.

Οι υποτροφίες στην Κύπρο διακρίνονται σε κρατικές και ιδιωτικές. Οι προϋποθέσεις και η διάρκεια τους ποικίλουν και εξαρτώνται κυρίως από τον φορέα που τις προσφέρει και το επίπεδο σπουδών.

Ο βασικός φορέας διαχείρισης των υποτροφιών τις οποίες χορηγεί η Κυπριακή  κυβέρνηση είναι το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών, το γνωστό ΙΚΥ, το οποίο προκηρύσσει ετησίως υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές στην Κύπρο και το εξωτερικό ενώ παράλληλα χορηγεί και χρηματικά ποσά για προπτυχιακές σπουδές. Ωστόσο, πέρα από το ΙΚΥ, υποτροφίες δίνουν και εκατοντάδες άλλοι φορείς: Υπουργεία, Πανεπιστήμια, το Συμβούλιο της Ευρώπης, η UNESCO, Κληροδοτήματα, Ιδρύματα, Κυβερνήσεις άλλων χωρών κλπ.

Οι βασικοί παράγοντες που παίζουν ρόλο στην απονομή των υποτροφιών, σε γενικές γραμμές, είναι οι εξής: ο βαθμός πτυχίου, οι επιδόσεις σε μαθήματα σχετικά με τον τομέα εξειδίκευσης για τον οποίο προκηρύσσεται η υποτροφία, η καλή γνώση της ξένης γλώσσας, η καταγωγή από συγκεκριμένο τόπο και η οικονομική κατάσταση.

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει για τα κληροδοτήματα που αποτελούν ένα ιδιαίτερο είδος υποτροφιών. Εύποροι οικονομικά ιδιώτες διαθέτουν μέρος των περιουσιακών τους στοιχείων για την χρηματοδότηση των σπουδών φοιτητών. Οι κληροδότες καθορίζουν ένα φορέα διαχείρισης που μπορεί να είναι Δημόσιος οργανισμός, Σύλλογος, Ίδρυμα κλπ.

Κλείνοντας θα καλέσω τους νέους μας να μην απαγοητεύονται από την κακή οικονομική κατάσταση που μπορεί να βρίσκετε η οικογένεια τους, να κυνηγήσουν τα όνειρα τους ψάχνοντας για υποτροφίες ή άλλες οικονομικές βοήθειες. Τέλος να καλέσω για πολλοστή φορά το κράτος να στηρίξει τους νέους γιατί μετά λύπης μου διαπιστώνω ότι η Κύπρος μας χάνει το πιο πολύτιμο και παραγωγικό της κομμάτι τους νέους της, οι οποίοι ως άριστα εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό δεν μπορούν να  προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και αναγκάζονται να μεταναστεύσουν .

Χρύσανθος Η. Σαββίδης - Σύμβουλος Σπουδών